Traditional Birth Attendants 2011

 ingevoerd februari 2011

Traditional Birth Attendants 2011

 

Eindrapportage

Inleiding

In de periode 17 januari-16 februari  2011 heeft Dibiyya Development project op verzoek van de gezondheidsautoriteiten van Kambia district Sierra Leone, het "District Health Team" het project Traditional Birth Attendants TBA-2009 en 2010 herhaald voor de bewoners van de regio Dibiyya.
De beide projecten hadden een dermate grote impact op het welzijn van met name de vrouwen in Dibiyya, dat ook andere dorpen kennis wilden nemen van de kunde en ervaring van de nederlandse verloskundigen Petry Verhees en Gerry Konings. Zij waren  bereid hun kennis van verloskunde over te willen dragen.
Wij, als Dibiyya Development project zijn hen zeer dankbaar voor de uitstekende wijze waarop zij hun moeilijke taak de veelal ongeletterde dorpsvrouwen de kennis eigen te doen maken, hebben volbracht.

Dit rapport geeft een verslag over de wijze waarop het project is uitgevoerd en de  verantwoording van de gelden.

Door zeer sober met uitgaven om te gaan is het gelukt binnen de begroting te blijven, ondanks dat de huurprijs van de auto sterk verhoogd werd en de kosten van levensonderhoud door inflatie behoorlijk zijn gestegen.
Wij zijn onze sponsoren zeer dankbaar dat zij het project financieel hebben mogelijk gemaakt.

Dit project heeft bij alle betrokkenen een diepe indruk nagelaten.

Samenvatting

De deelnemers aan de training waren:
Dibiyya:                 21 TBA's: evaluatie van 1 dag.
Kaamba:               22 TBA's: evaluatie van 1 dag
Barmoi Munu:        20 TBA's: initiële cursus van 8 dagen, 9e dag: feestelijke uitreiking van de certificaten.
Gbalan Thalla:       20 TBA's: initiële cursus van 8 dagen, 9e dag: feestelijke uitreiking van de certificaten.

Tijdens de training gebruikt materiaal:
- zelfgemaakt fantoom: pop met navelstreng en placenta in een doos met een gat.
- boek "where women have no doctor".
- zelf gemaakt "schoolbord" van stof met lapjes met tekeningen van risicofactoren.
- klein model van bekken met een popje.
- wandplaten met mechanisme van de bevalling.

Hoofddoelen van de praktijktraining:
       -De TBA's zijn zich bewust van risicofactoren.
       -Zij ondersteunen de vrouwen bij zwangerschap en bevallingen.
       -Zij verwijzen hen door ter controle naar de nurse van de Health Post, de MCH aid
       -De nurse doet de risicoselectie en adviseert vrouwen, om op de Post te bevallen of verwijst hen door naar het ziekenhuis in Kambia.
       -De TBA dient erop toe te zien dat de vrouw -indien mogelijk- ook naar de post  gaat. Zij kan de vrouw hierbij begeleiden.
       -De TBA's zijn in staat adequaat te handelen in acute noodsituaties tijdens een bevalling: stuitligging, stucked shoulders,              navelstrengproblemen, reanimatie van pasgeborene, etc.

TBA's: Traditional Birth Attendants: veelal ongeletterde vrouwen die op het platteland bevallingen begeleiden. Zij hebben zelf een aantal kinderen en het 'vak' geleerd van hun moeder of tante. Zij hebben een belangrijke plaats in hun gemeenschap.

MCH aids: "helpenden " op het gebied van Mother and Child Health care, qua niveau tussen verpleegkundige en kraamverzorgende in, echter ook getraind in verloskunde.

Conclusies

We zijn er van overtuigd, dat evenals de voorgaande projecten, dat dit project er toe bij draagt dat het sterftecijfer onder moeder en kind daalt en de kennis en vaardigheden bij de Traditional Birth Attendants in de dorpen toeneemt. De training was in onze ogen heel zinvol. In Kaamba was het voor de meesten de 1e training ooit, voor sommigen was de vorige training 10 jaar geleden.

Het project heeft een aantal positieve ontwikkelingen in de betrokken dorpen in gang gezet.:
In Dibiyya en Kaamba bleek de nurse na de trainingen in 2009 en 2010 regelmatig herhalingstrainingen te hebben gegeven, met de pop en de doos. Deze TBA's beschikten over duidelijk meer kennis. De nurse werkte ook goed met hen samen en betrok hen bij gezondheidszaken in hun dorp. (voorlichtingscampgagnes). De TBA's hadden een goede verstandhouding met de nurse, vroegen haar om advies: heel laagdrempelig.
Ook hebben we MCH aides gevraagd regelmatig de training te herhalen, zodat de kennis gewaarborgd blijft .

Verder zien wij een belangrijke taak weggelegd voor de TBA als gezondheidsvoorlichtster in haar dorp: kennis overbrengen aan vrouwen mbt hygiene, anticonceptie, sexuele voorlichting, tienerzwangerschappen, misschien zelfs voorkomen van besnijdenis. Wij zullen hier in de vervolgtrainingen ook aandacht aan besteden.

De overheid wil dat de MCH-aide in de toekomst de TBA gaat trainen. Wij hebben een groot gebrek aan personeel gezien op alle locaties, zodat het dus niet voor de hand ligt, dat dit al op korte termijn gaat gebeuren.

Inhoudsopgave
              
1. Inleiding            
2. Implemenatie Project
3. Dankbrief mrs. Shallom Y Kamara, Gbalan Thalla
4. Verslag Barmoi Community Health Centre Staff

              
2. Implementatie project

Voorbereidingen:

Tijdens de implementatie van het TBA-2010 project kwam de vraag van de MCH's van de plaatsen Barmoi Munu en Gbalan Thalla om ook in hun dorpen de TBA's te trainen.

In overleg met dr Jayah, Kambia Hospital, Dr. Deen District Health team, Kambia en de Paramountchief District Kambia over de wenselijkheid en de noodzaak voor een nieuw  project Traditional Birth Attendants en gezien de impact dat het eerste project had op de kennis van de vrouwen in de dorpen van Dibiyya en Kaamba werd door Dibiyya Development Project besloten een nieuw project voor januari 2011 op te starten, mits de financiering rond zou komen.
Voornaamste argument was dat de TBA's  beter in staat zijn  complicaties bij zwangerschap en bevalling te onderkennen en daardoor tijdig hulp in kunnen roepen, hetgeen  levens van vrouwen en kinderen redt.

Petry Verhees en Gerry Konings verklaarden zich bereid de training weer op zich te nemen.

Sponsoren.

Het projectvoorstel werd aangeboden aan de diverse fondsen, instanties en prive-personen aangeboden.  Zij reageerden enthousiast en stelden de nodige gelden voor het project te beschikking.
Hiermee was de financiering van het project rond en kon tot uitvoering worden overgegaan.

Reisverslag.

Op 17 januari 2011 vertrokken Nanne Visser, Petry Verhees en Gerry Konings met de auto via Dover-Calais naar Heathrow, London . De reden om via Londen Heathrow te reizen is dat de vliegkosten, inclusief hotelovernachting, parkeren en ferry Calais-Dover, aanzienlijk minder zijn dan de vlucht via Brussel.
Vanwege mogelijk slecht weer werd besloten in Uxbridge, net buiten Londen, te overnachten en op 18 januari  het vliegtuig naar Freetown, Sierra Leone te nemen.

Nanne Visser ging naast de coordinatie van dit project ook mee voor de invoering van het project Health Centre 2011 in Dibiyya en het landbouwproject.
Suffian ontving ons op Lunghi en begeleidde ons weer heel veilig en efficiënt.

Na aankomst in Lungi Airport werd de nieuwe snelle veerboot naar Freetown genomen en intrek genomen in het guesthouse Marianella.

Aangekomen in Kambia wordt intrek genomen in Kambia Afrika Village, KAV, verblijfplaats voor de komende 4 weken. Het ziet er aangenaam eenvoudig, prettig opgeruimd, rustig en veilig uit. 4 van de 16 mini huisjes worden toegewezen, waarin een betonnen bed, een fan, een toilet met mandy ruimte en waterton, die dagelijks wordt bijgevuld.

Nanne keerde op 2 februari weer terug naar Nederland, terwijl Petry en Gerry op 17 februari terugkeerde naar Nederland.

Dagindeling

Tijdens de training zijn de volgende onderwerpen aan de orde gekomen.

Eerste lesdag: hoe weet je dat je zwanger bent en hoe ver de zwangerschap is gevorderd.

Tweede lesdag: problemen tijdens de zwangerschap zoals bloed- en vruchtwaterverlies, eclampsie, tweelingzwangerschap, stuit- en dwarsligging:

Derde lesdag: problemen tijdens de bevalling, zoals navelstrengomstrengeling, moeilijke geboorte van de schouders en stuitbevalling

Vierde lesdag : de gewone bevalling, afnavelen, borstvoeding:

Vijfde lesdag: herhaling, afnavelen, reanimeren en kraambed

Zesde lesdag: onderzoek van de pasgeborene, nogmaals reanimatie, de stuit en stucked shoulder

Zevende lesdag: moeder en kind in het kraambed, borstvoeding, afwijkingen, alarmsignalen, anticonceptie.

Achtste, laatste lesdag: Vrouwengezondheidszorg in de meeste brede zin van het woord, puberteit, anti-conceptie, overgang, HIV/Aids, geslachtsziekten ed.

Negende dag: uitreiking certificaten.

Zondagen
Op zondag wordt er geen les gegeven en  is er tijd voor ontspanning: de omgeving verkennen, marktplaats, riviertochtje.

Doel van het project is :
- een training te geven  aan  traditionele vroedvrouwen (TBA's) in de dorpjes Gbalan  Thalan en Barmoi Munu in het Kambia district in noord- west Sierra leone.
- Een evaluatie houden in Dibiyya en Kaamba waar we in 2010 een training hebben gegeven aan, in ieder dorp, 20 TBA's.

Uit ons vorig verblijf in Sierra leone was de wens ontstaan om naast de verhalen van de TBA's en MCH aid's (maternal- and child health aid) ook eens te zien in welke omstandigheden vrouwen in het ziekenhuis van Kambia komen. We wilden 2 dagen meekijken in de maternity ward: de kraamafdeling/verlosafdeling.

Na aankomst in Kambia Africana Village, onze verbijfplaats als we in dit gebied zijn, zijn we ons eerst gaan voorstellen aan dr Osaia, de nieuwe dokter van Kambia Hospital.  Deze arts is niet alleen hoofd van de medische staf maar voert ook alle operaties uit samen met zijn collega.
Hij nodigde ons uit om 2 dagen deel te nemen aan de Maternal Audit, die op dat moment plaats vond in zijn ziekenhuis. Het was voor ons verloskundigen, heel interessant om te horen onder welke omstandigheden de maternale sterftes hadden plaatsgevonden in 2010.
Sierra Leone heeft samen met Afghanistan de hoogste moedersterfte; 1:8  life time risico (dwz 1:8 vrouwen sterft aan de gevolgen van zwangerschap en geboorte. In Nederland is dit 1 op 12.000).

Na de oorlog die hier 11 jaar woedde tot 2002 is het land in deplorabele toestand achtergelaten. Gezondheidsvoorzieningen waren verwoest, of niet meer bruikbaar, de infrastructuur was kapot, veel mensen met een opleiding zochten hun heil in het buitenland.

Inmiddels probeert de overheid met hulp van het buitenland, het land weer op te bouwen. Zo is Cordaid samen met de beroeps organisatie van verloskundigen in Nederland (KNOV) bezig een school voor verloskundigen in Makeni te realiseren(www.knov.nl)

Dibiyya Development Project  is momenteel bezig om een gezondheidspost in Dibiyya te bouwen, later in juli/augustus 2011 worden door Cotton Tree Foundation woningen voor de MCH aides in Dibiyya gebouwd met vrijwilligers van World Servants te Wolvega (www.worldservants.nl)

De meeste posten worden bemand door 1, soms 2 MCH aid's (maternal and child health aid). Zij heeft een opleiding van 1,5 jaar met een 0,5 jaar stage , en een brede kennis van moeder - en kind zorg. Zij zorgt voor controles van de zwangerschap, zij doet de bevallingen en de under 5 clinic en  vaccinaties. Daarnaast komen ook anderen met wonden en ziekten naar haar toe; zij behandelt zo veel mogelijk zelf, en verwijst mensen met ernstiger problemen naar het ziekenhuis in Kambia.
In het community health centre in Barmoi is sedert een half jaar een verloskundige werkzaam. Naast de verloskundige in Kambia Hospital zijn dit de enige 2 verloskundigen die in dit hele district werkzaam zijn.

Bij  problemen kan een ambulance gebeld worden. In Barmoi duurt het een uurtje voordat de ambulance er is en dan moet hij nog terug rijden naar het ziekenhuis in Kambia.

Eind april 2010 is de zorg voor moeder en kind tot 5 jaar gratis geworden. De veranderingen kunnen we zien op de post in Dibiyya: daar zijn veel meer vrouwen de laatste maanden bevallen en heeft  Mariatu, de MCH aid, 2 TBA's uit Dibiyya gevraagd haar als vrijwilligster te ondersteunen. In 2010 hebben zij onze training gevolgd. Ook op andere posten blijken meer bevallingen plaats te vinden. In Kaamba is er een MCH aid bijgekomen.

Deze toevloed aan bevallingen laat direct het tekort aan personeel zien; van de TBA  wordt verwacht dat zij de vrouw aanmoedigt om naar de post te gaan voor zwangerschapscontrole, dat zij haar naar het ziekenhuis begeleidt en haar ook daar tijdens haar bevalling ondersteunt  als vrijwilligster.

De TBA's klaagden dan ook bij ons dat het Free Health Care systeem ervoor gezorgd heeft dat de mensen hen geen vergoeding meer geven, terwijl ze extra werk hebben gekregen. Soms krijgen zij zelfs geen bedankje en dat vinden zij erg.

Zij doen erg hun best de vrouwen aan te moedigen naar de post te gaan voor de controles (de overheid streeft naar min. 3 controles), zij geven in hun dorpje gezondheidsvoorlichting en informatie over de zwangerschap en de bevalling. Regelmatig doen zij toch een bevalling thuis omdat de vrouw haar  te laat roept, of omdat de bevalling nu eenmaal snel kan gaan.
Regelmatig bevalt een vrouw op weg naar de post. Dit kan gebeuren omdat de TBA geen inwendig onderzoek doet en dus maar aan het beeld moet inschatten of vervoeren nog wel kan.

Yabundu, een TBA, vertelde ons in Barmoi dat zij een barende had en op zoek ging naar een motorfiets. Deze was in het andere dorp en het duurde dus even. Toen zij halverwege waren moest de vrouw ineens persen: het hoofd was al zichtbaar. De chauffeur is naar het naburige dorp gerend om een scheermesje te halen bij de TBA . De TBA heeft het kind afgenaveld. Daarna hebben zij de tocht hervat. De moederkoek is in  de post geboren en dat natuurlijk allemaal in de nacht.
Bij deze TBA, Yabundu, zijn we langs geweest . Zij woonde het verste weg van Barmoi. Het dorp heeft een hutje neergezet waar de vrouwen in kunnen bevallen. Het was netjes opgeruimd en zo schoon mogelijk. Licht alleen als je een deur achter openzet en 's nachts verlicht met een olielampje. Privacy was daar wel: er was een met palmtakken omheind plaatsje waar de barende zich vrij kon bewegen, plassen, mandi‰n( afspoelen met een bakje met water). Zij houdt op indrukwekkende wijze haar administratie bij: zij kan zelf niet lezen of schrijven, maar na de bevalling roept zij iemand die dit wel kan en het boek keurig voor haar invult.

Ook vertelde de TBA's ons dat het voorkomt dat vrouwen helemaal alleen willen zijn als ze bevallen en zich bij weeën in de bush terugtrekken, zonder hulp van anderen. Door betere informatie proberen zij dit te voorkomen.

Evaluatie Dibiyya  24-1-11 en Kaamba 25-1-11

Pas de de avond ervoor bleek ons dat  aan Mariatu, de MCH aid van Dibiyya niet duidelijk was doorgegeven dat we de andere dag de evaluatie met de TBA's zouden doen. Aangezien Dibiyya buiten het bereik van de mobiele telefoon valt moest een motorrijder op pad. Hij heeft alle TBA's op de hoogte gebracht en we hebben ze de andere dag allemaal opgehaald in hun dorpje met de vrachtwagen. Ze stonden allemaal klaar: geen enkel probleem.

 

In Kaamba waren ook alle TBA's aanwezig. De 2 certificaten, waarop in 2010 nog een foto had moeten komen, waren nog steeds niet in orde: dit hebben we gelukkig zelf in deze maand op kunnen lossen en we hebben de certificaten waarop ze al een jaar aan het wachten waren thuis langs gebracht.

Bij deze evaluaties hebben we de belangrijkste vaardigheden  nog eens herhaald. We waren tevreden. Zij ook , want de maaltijd was heerlijk, de sfeer goed en als afsluiting kregen ze een geboorte kit, voor bij de bevallingen die  zij onverhoopt moeten doen. Deze kit had als inhoud: een schone katoenen doek, stukje zeep, handschoenen,  3 veterbandjes , en een schoon scheermesje. Dank zij donaties hebben we de MCH aid's een grote  rol veterband kunnen geven en heel veel scheermesjes, zodat de kit aangevuld kan worden. Onder gezang hebben we de dorpjes verlaten.

Training:

Barmoi Munu:

ligt op  ruim 1 uur rijden afstand met  de brommer. Met de vrachtauto is het nog langer gezien het wegdek en de kuilen. In Barmoi  is  een Community  Health centre. Dit centre heeft 1 zaaltje voor opname voor mannen en 1 voor vrouwen. Indien er een bevalling is verhuizen de vrouwen naar de mannenzaal. Op de bevalkamer/ vrouwenzaal staat 1 verlosbed waarvan de beensteunen niet meer deugen en 3 bedden. Mrs Fofana, de verloskundige, vertelt ons dat zij en de TBA's, 's nachts bij een barende vaak daar op het bed gaan slapen.

Verzorgings gebied: 6000 mensen; ruim 180 bevallingen
2 MCH aid's: Mariatu en Melrose ;  1 verloskundige: mrs Fofana , 1 CHO: mr Mohammed ( community health officer), 1 vrijwilliger die allerlei klusjes doet: oa tolkte nu voor ons: Momo.

Gbalan Thalan

Gbalan ligt ook op ruim 1 uur rijden van onze verblijfplaats in Kambia. De weg erheen is gedeeltelijk vernieuwd. Het laatste stuk is nog niet klaar en kan dienst doen als een crosscircuit.

Verzorgingsgebied; 5400 mensen; ruim 150 bevallingen
Gbalan heeft een MCH aid post. Er werken 2 MCH aids: Shaloom en Betty. Zij wonen in een huisje er vlak bij met hun gezinnen.

Er zijn in Barmoi en Gbalan 2x 20 TBA's geselecteerd. 39  kregen hun certificaat. Vereiste daarvoor was: min 6 van de 8 dagen aanwezig zijn.

Veel TBA's moeten hiervoor te voet, dan wel achter op een brommer vele mijlen afleggen (soms tot 2 uur lopen), en het is dus  verbazingwekkend dat ze er allemaal rond 10.00 steeds waren en geeft aan hoe belangrijk zij deze training zelf vinden. Aangezien de meeste TBA's ongeletterd zijn proberen we regelmatig een moment van ontspanning, zang en dans, eten, drinken en bidden in te lassen. 

We beginnen rond 10.00 en stoppen rond 15.00. Een heerlijk lunch om 12.30 volgde dagelijks op beide plaatsen. Duidelijk was het dat we in een rivierengebied zaten: veel vis op het menu.

We hebben 8 dagen training gegeven. Kleine veranderingen waren er in het trainingsprogramma ten opzichte van 2010;

- Met de veranderingen in de gezondheidszorg: Free Health care is het zeker niet de bedoeling de TBA's aan te moedigen om thuis bevallingen te doen, met behulp van deze training. Onze slogan was dan ook: eerste keus op de post, als het niet anders kan thuis en het slechtste is onderweg.

- Veel aandacht voor zwangerschapsklachten en echte zwangerschapsproblemen; alarmsignalen oedeem (vocht vasthouden), hoofdpijn, slecht zien en maagpijn kan op hoge bloeddruk duiden; bloedverlies en koorts. Aandringen op antenatal care desnoods de chief te hulp roepen hiervoor: zo kunnen liggingsafwijkingen, meerlingen en zwangerschapsproblemen ontdekt en zo mogelijk behandeld worden. Ook kan de nodige medicatie gegeven worden (tetanus/ferro/foliumzuur/ malariaprofylaxe en een ontwormingskuur) en kan de vrouw luisteren naar de health talks van de MCH aid tijdens het wachten.
De TBA's vroegen ons of we het normaal vinden dat vrouwen zware takkenbossen dragen en hout klieven. We hebben hen op het nut van rust en licht werk gewezen.

- Voor noodgevallen bevat de training: de gewone bevalling; hoe voorkom je overmatig bloedverlies na de geboorte; geboorte van de placenta en de zorg voor moeder  en kind na de geboorte. De moeizame schoudergeboorte, de stuitbevalling en reanimatie van de pasgeborene en vooral voorkom  een langdurige bevalling thuis

- Verder  aandacht voor het hygiënisch afnavelen  en de zorg voor de pasgeborene en de moeder in de 1e week. De borstvoeding bleek hier niet als en probleem ervaren te worden. De vrouwen hadden tepelkloven, borstontstekingen, maar dat hoorde er hier gewoon bij. De tepels al voorbereiden voor borstvoeding tijdens de zwangerschap was hun advies. We hebben ervaren dat pijn lijden hier heel normaal is  en een onderdeel is van het dagelijkse leven evenals de dood, waar we regelmatig mee geconfronteerd werden.

- De 8e dag is een dag waarop we met de TBA's het gesprek aangaan over vrouw zijn, gezondheid, anticonceptie, de ontwikkelingsfasen van een meisje naar oude vrouw en hun gedachten hierover.
Er was het verhaal van een meisje van 11 dat door haar moeder aan een oudere man gegeven was als bruid: ze spraken er schande van. Ik hoopte dat na de overgang dan toch een rustig moment voor de Afrikaanse vrouw zou zijn aangebroken, maar helaas: een Afrikaanse vrouw heeft pas rust in haar graf vertelden zij. De zorg voor kleinkinderen en kinderen blijft. 

- Besnijdenis hebben we niet aangekaart: de overheid stimuleert uitstel tot 18 jaar, zodat het meisje ouder is en wellicht  meer invloed kan uitoefenen. De overheid steekt in op verandering, maar niet op verbod. Shaloom heeft als christen met de chief gesproken en in haar dorp vinden geen besnijdenissen meer plaats.

Op de laatste lesdag hebben alle TBA's de zo begeerde geboorte kit ontvangen (met dank aan de donateurs)!

Uitreiken van de certificaten:

Dit is voor de TBA's en ons een heel heugelijke en onvergetelijke dag. Voor hen vaak het eerste diploma. Ze kunnen het niet lezen, maar herkennen zich, soms met moeite, op de foto.

In Barmoi en Gbalan kwam een traditionele dansgroep ons ophalen en konden we al dansend mee naar de post. Daar wachtten de chiefs en de medewerkers en veel belangstellenden ons al op.

Op beide plaatsen hadden we een vergadering belegd met de chiefs van de dorpen waar de TBA's van getraind waren door ons.

Enkele zaken waren van groot belang om met hen te bespreken:
- Een vergoeding voor de werkzaamheden van de TBA
- Een sluitende regeling voor vervoer met de voetbrancard als de TBA dit nodig vindt.
- Onderbouwen waarom zwangere vrouwen geen zwaar werk zouden moeten doen.We hebben de overtuiging dat we gehoor vonden bij de chiefs, vooral dank zij de overtuigende woorden van Suffian Badara.

Het was een zeer feestelijke dag, met een heerlijke lunch en natuurlijk weer zang en dans en heel veel plezier.

Conclusies.

We kijken terug op een maand vol interactie, uitwisseling en kennis overdacht en vooral veel plezier en in de hoop dat we volgend jaar, met uw donaties, weer 40 TBA's kunnen trainen tot waardevolle medewerkers in de vrouwengezondheidszorg in de regio.

Uit de evaluatie is gebleken, dat de vrouwengezondheidszorg in de veelal afgelegen dorpen sterk verbeterd is. De opgedane kennis, de verhoogde status van de TBA's maar ook de gratis gezondheidszorg voor zwangere vrouwen en kinderen tot 5 jaar,  is voor veel zwangere vrouwen aanleiding om tijdig medisch hulp te zoeken in de gezondheidsposten.

Er is vanuit andere delen uit het Kambia District veel vraag naar deze training.

We hebben gemerkt dat de voedselprijzen en transportkosten zeer sterk stijgen.
Een geschikte auto huren is zeer duur, als de verhuurder hoort, dat we de binnenlanden ingaan vanwege de zeer slechte staat van veel binnenpaden, waardoor de kans op panne sterk toeneemt. In en rond Kambia zelf werkt men hard aan de verbetering van de wegen. De snelweg is bijna klaar (verwachting 1 april a.s.)

We willen graag een nieuw TBA-project starten, maar de locatie moet dan wel direct in de omgeving van Kambia liggen, zodat  de locatie per motorfiets of taxi bereikt kan worden, zodat huur van een dure jeep vermeden kan worden. De MCH's van Gibinie vlakbij Kambia gelegen aan de nieuwe snelweg naar het buurland Guinee, hebben een verzoek aan ons gericht om op hun medische post ook de TBA-training te houden.

3. Dankbrief MCH aides mevr. Shallom Y. Kamara, Gbalan Thalla

4. Verslag van Barmoi Munu Community Health Centre Staff

The disctrict medical doctor dr. Osaio Kamara, acting district health sister mrs. Hawa Kallon, section chiefs, tribal heads, friends and relatives and all members of the high table distinguished guests.

I sister Mayoni Fofanah, midwife, standing here on behalf of the Barmoi Munu community health centre (BEMONC) staff.
I first all of all give the vote of thanks to our brother Suffian Allieu Badara, who is coordinator of this programme. He pioneers this refreshing training for the TBA's in our community in Masungbala chiefdom. May God continue to promote him in all his endeavours.
Going further I am also making many, many thanks and appreciation to my colleagues midwifes who took the challenge, effort, risk from their country Holland to come and facilitate this workshop. Because without their presence this training would have not been commenced. Praying that Christ as their believer who brought them here from home will accompany them back safely.
I also thank the TBA's for participating hoping that they would always put into practice what they have learnt.
I thank you all once more again.
May God bless you.

I was impressed as the refreshing training of the traditional Birth Attendants TBA was knowledgeable. It keeps to remind them on certain procedures they have forgotten. The demonstration on both normal and abnormal deliveries, example breech presentation was greatly admired, as the illustrations was greatly educative to the participants. You also taught them on the resuscitation of the newborn, post natal care and family planning.
More emphasis should have been stressed on postnatal care to the TBA's. that the women should come to the centre or PHU for postnatal care as it is very important.

This workshop also enlightens them that they should always send or accompany any pregnant woman with obstetric problems e.g. early rupture of membranes, or leaking; ante partum haemorrhage, fever, oedema etc. within their community.

Hoping that you will continue coming to facilitate the same educative refreshing training to the remaining TBA's at the chiefdom.
 

Tot zover de eindrapportage. Onderstaand het projectplan.

Projectplan

Inleiding

In februari 2009 voerde mevrouw Adrie Voorhoeve, kinderarts in ruste, het trainingsproject Traditional Birth Attendants (TBA) * uit in opdracht van de Stichting Dibiyya Development Project. Het effect van deze training voor de vrouwen van Dibiyya bleek zo positief, dat de Traditional Birth Attendants van 2 andere dorpen ook kennis wilden nemen van haar kunde en ervaring, gedurende 30 jaar in diverse Afrikaanse landen opgebouwd. Dr Francis Jayah, Districts Medical Officer en Acting Medical Superintendent van het Kambia Hospital verzocht de Stichting om herhaling van de training.
Op basis van haar ervaring en adviezen trainde zij samen met de verloskundigen Petry Verhees en Gerry Konings  in februari 2010 in totaal 52 TBA’s. Adrie Voorhoeve heeft zich daarnaast geconcentreerd op de training van MCH aids**.

Onlangs hebben de MCH aids/Nurses van 2 andere gezondheidsposten (Health Centre) *** Dibiyya Development Project (DDP) gevraagd voor hen en de onder hen ressorterende Traditonal Birth Attendants nogmaals een training te organiseren.

Tijdens de evaluatie van het project TBA-2010 heeft het team van Dibiyya Development Projectbesloten aan hun verzoek gehoor te geven en een nieuw project daarvoor op te starten. De verloskundigen Petry Verhees en Gerry Konings zijn bereid de training begin 2011 nogmaals te geven.

Dit project –TBA 2011- moet opnieuw een bijdrage leveren aan de Millenium doelstellingen:
- Het sterftecijfer van kinderen onder de vijf jaar moet in 2015 in ieder ontwikkelingsland met minimaal tweederde zijn teruggebracht ten opzichte van 1990.
- De moedersterfte moet in 2015 met driekwart zijn teruggebracht ten opzichte van 1990.

De kosten voor de training van de TBA’s en de Nurses op de 2 gezondheidsposten wordt geraamd op € 15.000,00

Met dit projectplan willen we uw financiële ondersteuning vragen om ons in staat te stellen dit project uit te voeren.

* TBA's: Traditional Birth Attendants: veelal ongeletterde vrouwen die in hun dorpen  op het platteland bevallingen begeleiden. Zij hebben zelf een aantal kinderen en  het 'vak' geleerd van hun moeder of tante. Zij hebben een belangrijke plaats in  hun gemeenschap.

** MCH aids of Nurses: ‘helpenden’  of verpleegkundigen op het gebied van Mother and Child Health care, qua niveau tussen verpleegkundige en kraamverzorgende in, echter heel breed opgeleid en getraind in ziekenzorg en verloskunde.

*** Gezondheidspost of Health Centre: een uit een of twee vertrekken bestaand gebouwtje waar ieder die ziek, gewond of zwanger is terecht kan voor onderzoek en/of behandeling door de Nurse. Zij kan er iemand opnemen, een klein scala medicijnen en anticonceptie verstrekken en zo nodig naar het ziekenhuis in de districtshoofdplaats verwijzen.De Health Centre is veelal gelegen in een groter dorp en bedient ook de dorpen in de omgeving.

Dibiyya Development Project (DDP)

werd opgericht toen de bewoners van het dorp Dibiyya in 2001, na de 11 jaar durende bloedige burgeroorlog, terugkeerden uit de vluchtelingen kampen in het naburige Guinee. Met name de vrouwen hadden de ontwikkelingen en de vooruitgang in Guinee gezien en kwamen bijeen om een agrarische groep te vormen die zich geleidelijk ontwikkelde tot een Community Based Organisation en zich uitbreidde naar de naburige dorpen.
Suffian Allieu Badara, als erkend vluchteling uit Sierra Leone wonend in Roosendaal, bezocht in 2004 zijn geboorte dorp Dibiyya en door hem kreeg het project een basis in Nederland.

Dibiyya,

een dorp met ong 3.000 inwoners in het district Kambia, Noord-West in Sierra Leone, ligt in het stroomgebied van enkele grote rivieren en is omgeven door moerassen. Vooral tijdens en direct na het regenseizoen een uitstekende broedplaats voor muskieten, die de meest ernstige vorm van malaria, de Falciparum, verspreiden.

De bevolking woont veelal in lemen hutten met aangestampte vloeren en een bladerdak. Men slaapt op een matje op de grond of op een matras van gras of bladeren; ideale broedplaatsen voor ongedierte en bacteriën. Tijdens de regentijd is alles klam en ongezond vochtig. Het toilet, voor zover aanwezig, is een gat in de grond en ligt vaak in een hoek van het huis of tegen het huis aan. 

Het oppervlaktewater is sterk verontreinigd en niet geschikt als drinkwater, omdat het ook als openbaar toilet en wasgelegenheid wordt gebruikt. De slechte drinkwaterkwaliteit is in combinatie met de gebrekkige sanitaire voorzieningen de oorzaak van de hoge (kinder)sterfte ten gevolge van watergerelateerde ziekten als cholera, tyfus en dysenterie.  In 2006 stierven 26 mensen aan cholera, in 2007 waren er dat 18. Het Rode Kruis in Kambia probeert door preventie en voorlichting deze endemieën te voorkomen.

Door velerlei oorzaken is er in bepaalde periodes van het jaar te weinig en/of onvoldoende gevarieerd voedsel beschikbaar. Dit gegeven maakt, in combinatie met frequente malaria aanvallen, de bevolking extra kwetsbaar voor andere ziekten zoals tuberculose, hondsdolheid, gele koorts, knokkelkoorts, hepatitis A en B en zelfs HIV/Aids.
Verzwakte mensen kunnen het land niet voldoende bewerken: de vicieuze cirkel is rond.

De kennis over gezondheid en hygiëne is heel beperkt en bijgeloof en traditie spelen een grote rol. Veel van de meer ontwikkelde mensen zijn tijdens de langdurige oorlog naar het westen gevlucht en nadien niet meer teruggekomen.

Analfabetisme beperkt de mogelijkheid kennis te vergaren. Kennis uit de buitenwereld via radio of televisie bereikt hen niet omdat er geen elektriciteit is.

Het ziekenhuis van Kambia kan voor de bevolking van het district in een basale behoefte voorzien; het is vrij groot en naar Sierra Leonese maatstaven goed georganiseerd. Er heerst echter een sterk argwaan waardoor de bevolking pas op het allerlaatste moment bereid is naar het ziekenhuis te gaan. Het familiehoofd en de Traditional Healer moeten toestemming geven én er moet voldoende geld zijn. De behandeling komt dan vaak te laat en het vooroordeel wordt bevestigd:

‘blijf weg uit het ziekenhuis want daar ga je dood…!’ .

Na het bouwen van de St Francis basisschool in 2007 heeft Dibiyya Development Project in 2008 en 2009 waterputten en latrines gebouwd in Dibiyya zelf en 20 dorpen (1e  en 2e WATSAN project*) waardoor de bevolking daar nu beschikt over relatief ‘veilig’ drinkwater.

Aanleiding

Tijdens de bouw van de school hebben Nanne Visser en Suffian Badara een bijeenkomst georganiseerd voor de bewoners van alle 20 Dibiyya dorpen. De vergadering werd bijgewoond door de Paramount Chiefs van het Magbema en Masungbala chiefdom, vertegenwoordigers van de Ministeries van Gezondheid, Landbouw en Onderwijs en de bisschop van Makeni. Het gebrek aan voorzieningen en deskundigheid  op het gebied van verloskunde werd als oorzaak gezien voor het hoge sterftecijfer onder moeders en kinderen.  Suffian Badara en Nanne Visser hebben toen de dorpen bezocht en de problemen geïnventariseerd. Als een van de belangrijkste problemen gaven de TBA’s zelf hun gebrek aan kennis aan:

 ‘wij willen training, wij willen weten hoe het echt moet’.

Dibiyya Development Projectwerd gevraagd hierop een projectvoorstel te formuleren.

In april 2008 kwam Suffian Badara in contact met Adrie Voorhoeve, met het verzoek om het projectvoorstel te becommentariëren. Toen ook de Community Based Organisation akkoord was met het voorstel, vroeg hij haar of zij zelf naar Sierra Leone zou willen gaan om de training te geven. Een verzoek waar zij als gepensioneerd kinderarts met plezier op in wilde gaan. 25 TBA’s werden in februari 2009 door haar getraind.

Op verzoek van Dr Francis Jayah, Districts Medical Officer en hoofd van Kambia Hospital, werden in februari 2010 52 TBA’s uit andere delen van het district getraind. Ook werd deels een TOT-training (training of trainers) gegeven aan de MCH aids-in-opleiding.

Dit project heeft de Milleniumprijs 2009 van de Gemeente Roosendaal gekregen.

Onlangs hebben de Nurses van 2 andere  gezondheidsposten Dibiyya Development Project gevraagd de training ook voor de TBA’s uit hun verzorgingsgebied te organiseren. De TOT-training zal ditmaal achterwege blijven omdat in de nieuwe MCH opleiding vanaf mei 2010 dit onderdeel vast  in het curriculum werd opgenomen.

Probleemstelling:

In  ontwikkelingslanden sterft anno 2010 iedere minuut een vrouw aan de complicaties van zwangerschap en/of bevalling. De kans dat een vrouw in Sub Sahara Afrika gedurende haar leven hieraan overlijdt is één op 22 (vgl in Nederland: 1:10200 volgens WPF 2008). In Sierra Leone is dit getal 1:8, het hoogst in de wereld en zelfs gestegen sinds 1998.
Zwanger worden is het grootste gezondheidsrisico voor een vrouw in Sierra Leone:  ze leven op het platteland met nauwelijks gezondheidsvoorzieningen, ze zijn arm, veelal het slechtst gevoed, (meestal) besneden en te jong uitgehuwelijkt.

Het is een drama om als meisje geboren te worden, wordt wel gezegd. 

Er bestaat niet één simpele oplossing om moedersterfte tegen te gaan, maar over het algemeen lijkt het van belang dat er op dorpsniveau basiszorg beschikbaar is, juist omdat de infrastructuur zo slecht is.

Argumenten voor de training van Traditional Birth Attendants:

Hoofddoelen van de training zijn:

-De TBA dient ervan overtuigd te zijn dat elke zwangere door de Nurse gezien moet worden. Een aantal risico’s kan tevoren vastgesteld worden, zodat er voldoende  tijd is om de vrouw naar de post, of zelfs het ziekenhuis te sturen. Het gaat dan om alle vrouwen, ook de jonge meisjes, die hun eerste kind krijgen, de stuitliggingen, de meerlingzwangerschappen, de vrouwen met bloedverlies, een toxicose etc.

-De TBA dient erop toe te zien dat de vrouw ook werkelijk gaat. Zo nodig zal zij met de vrouw meegaan en indien mogelijk/gewenst haar bevalling op de post begeleiden.

-De TBA is in staat adequaat te handelen bij een calamiteit tijdens een weinig risicovol lijkende bevalling. Bijvoorbeeld bij een kind in stuitligging, bij stucked shoulders, bloedverlies, navelstrengproblemen, reanimatie van de pasgeborene, etc.

-De TBA moet kennis hebben van hygiëne, in staat zijn om infecties te voorkomen en te herkennen.

-De TBA is zich bewust van haar autoriteit in de gemeenschap en is bereid die in te zetten voor de bewustwording van haar dorpsgenoten.

-De Nurse van de gezondheidspost is in staat en gemotiveerd de praktijktraining met haar TBA’s te herhalen.

-De Nurse is in staat trainingen en lessen op het gebied van hygiëne en algemene gezondheid te geven.

-Het is van groot belang dat de TBA een goede verstandhouding heeft met de Nurse van de gezondheidspost. Begrip van elkaars situatie en beperkingen kan hen helpen de aanstaande moeder de juiste zorg te geven.

-De toegankelijkheid van de gezondheidspost en daarmee van het hele ‘moderne’ gezondheidssysteem en de ziekenhuizen wordt groter; de invloed van de –op zijn minst- bedenkelijke praktijken van de traditional healers en herbdoctors wordt geleidelijk wellicht minder prominent en dwingend.

-De TBA’s spelen in hun gemeenschap een belangrijke rol, zo is ons gebleken. Het lijken met recht de ‘vroede vrouwen’. Zij zouden in het hele proces van mentaliteitsverandering op het gebied van gezondheidszorg, geboortebeperking, besnijdenis, tienerzwangerschappen, voeding en hygiëne een belangrijke rol kunnen spelen.

Gebleken is dat de training ook daar een belangrijke bijdrage aan kan geven. Verbetering en verdieping van de samenwerking en het vertrouwen in elkaar is de basis voor vooruitgang.

De deelnemers aan de training van 2011 zijn:

Gbalan Thala: 2 groepen van ca. 12 TBA's: initiële cursus van 8 dagen, 9e dag: feestelijke uitreiking van de certificaten,
Barmoi Bana: 2 groepen van ca. 12 TBA's: initiële cursus van 8 dagen, 9e dag: feestelijke uitreiking van de certificaten. Zie bijlage.

Tijdens de training te gebruiken lesmiddelen en materialen:

-zelfgemaakt fantoom: pop met navelstreng en placenta in een doos met een gat.
-boek "where women have no doctor".
-zelf gemaakt "schoolbord" van stof met lapjes met tekeningen van risicofactoren.
-klein model van bekken met een popje.
-wandplaten met mechanisme van de bevalling.

Opzet training:

Gerry Konings en Petry Verhees, verloskundigen, zullen zich richten op de training van de Nurse en de TBA’s uit haar verzorgingsgebied.
De trainingen worden afwisselend gegeven in de dorpen Gbalan Thala en Barmoi Bana in het chiefdom Masungbala.  Dagelijks houdt ieder van hen een bijeenkomst voor een groep van ongeveer 12 TBA’s op de gezondheidspost.
Op beide locaties dienen 2 tolken te zijn die de vertaling van het Engels naar het Temene (lokale taal) en omgekeerd voor hun rekening nemen.
Indien aan de orde en indien mogelijk zal een voorkomende bevalling worden bijgewoond.

 

Onderwerpen, die in de TBA-training aan de orde zullen komen zijn:

-Wat willen de TBA’s zelf leren, wat zien ze als hun grootste probleem?
-Wat zijn goede tradities die je beslist niet moet willen veranderen?
-Wat zijn tradities die geen kwaad kunnen, hulpmiddelen die nuttig zijn?.
-Welke vrouwen lopen risico en waarom?
-Hoe weet je dat een vrouw zwanger is, hoever de zwangerschap is gevorderd?
-Welke zijn de problemen en ziektes waar je op verdacht moet zijn?
-Onderzoek van de zwangere buik, ontsluitingsperiode.
-De positie van de vrouw tijdens de baring, achterhoofds ligging, schouder ontwikkeling, omstrengeling.
-Stuitligging en voetligging.
-Geboorte van de placenta, controle van bloeding.
-Reanimatie van de pasgeborene, afbinden van de navelstreng, wat te doen bij prematuriteit, enkele veel voorkomende -aangeboren afwijkingen.
-Borstvoeding, problemen in het kraambed bij moeder en kind.
-Hygiene, infecties.
-Anticonceptie.
-Besnijdenis.
-Traditional healers en herb doctors.

Besnijdenis en lokale healers zijn door de traditie precaire onderwerpen. Desalniettemin zullen we op discrete wijze daar aandacht aan proberen te besteden.

Begunstigden:

De begunstigden zijn de TBA's in de dorpen, die hun kennis en vaardigheden tijdens deze training  kunnen uitbreiden, wat ten goede komt aan alle bewoners in de dorpen.

Door het trainen van de TBA´s tesamen met de MCH aids wordt de MCH aid in staat gesteld de training zelf te verzorgen, waardoor het aantal begunstigden (direct of indirect)van dit project beduidend hoger komt liggen.

Organisatie en financieel management

Dibiyya Development Project opereert in 19 dorpen gelegen in de Magbema en Masungbala provincies in het Kambia district. Op operationeel gebied wordt het project gecoördineerd door het Kambia Office en ons kantoor in Nederland.

De projectorganisatie zal bestaan uit:
Dibiyya Development Project Nederland onder leiding van de heer Suffian Badara, bijgestaan door Nanne Visser en Ruben Jansen. Dibiyya Development Project Nederland is eindverantwoordelijk voor het gehele project en draagt zorg voor financiën, vervoer, onderdak, verblijf, veiligheid etc.

Mr. Mahmud Bangura, projectcoördinator in Sierra Leone, zal fungeren als projectleider. Hij is samen met de Nurses van de gezondheidsposten van Gbalan Thalla en Barmoi Bana verantwoordelijk voor het organiseren van de bijeenkomsten. Hij zal zorgen voor  geschikte tolken, die op verantwoorde wijze de communicatie tussen trainers en TBA kunnen verzorgen.

Aan elke TBA die deelneemt aan de training zal dagelijks op kosten van Dibiyya Development Project een maaltijd worden verstrekt. Vele van hen moeten elke dag een flinke tocht afleggen naar de gezondheidspost. Dibiyya Development Project zal de nodige zakken rijst kopen. Village Development Committees zorgen voor de bereiding van de maaltijden.

De heer Ouzman Bangura zal Gerry Konings en Petry Verhees dagelijks begeleiden en hij zorgt voor vervoer van/naar de dorpen.

De locale politie zal gevraagd worden agenten ter beschikking te stellen, die moeten zorgen voor de persoonlijke veiligheid.

Dibiyya Development Project Nederland is verantwoordelijk voor het aantrekken van de fondsen, nodig om dit project uit te voeren. Dibiyya Development Project Nederland is eindverantwoordelijk voor de besteding en verantwoording van alle gelden van dit project.

Relatie met de bevolking:

Het project wordt geïmplementeerd op het niveau van de bevolking en vooral in samenwerking met de bevolking en de MCH aids van de gezondheidspost. De medische autoriteiten ter plaatse zullen hulp en ondersteuning geven aan het project.

leder dorp of groep van dorpen heeft een ‘Village Development Committee’. De Village Development Committees zijn opgezet als aanspreekpunt voor Non Gouvernementele Organisaties (NGO's). Deze methode wordt gebruikt door Dibiyya Development Projecten alle andere NGO's die werkzaam zijn in Sierra Leone.

Elke gemeenschap zal verantwoordelijk zijn voor de ontwikkeling van activiteiten. Alle begunstigden zullen actief betrokken zijn bij het maken van beslissingen.

Dit project is met name gericht op de specifieke rol van de vrouw in de dorpsgemeenschappen.

Controleren en evalueren:

De Village Development Committees, Gerry Konings, Petry Verhees, de betreffende MCH aids en de Dibiyya Development Project coordinator zullen factoren bespreken, die de voortgang of de kwaliteit van het project in de weg kunnen staan. Zij zorgen ervoor dat de deelname van de bevolking aan het project is gegarandeerd. Suffian Badara bewaakt en evalueert de uitgaven van het project binnen de gestelde limieten.

Houdbaarheid van het project:

Dibiyya Development Project streeft naar duurzaamheid van dit project door de deelname van de begunstigden in de besluitvorming en uitvoering ervan te waarborgen en te garanderen. Dibiyya Development Project wil hiermee bereiken dat de dorpsgemeenschappen de verworvenheden van dit project als hun eigendom beschouwen en dat opgedane ervaringen gebruikt kunnen worden bij verdere ontwikkelingen op het gebied van gezondheidszorg in het district.
Door het overdragen van kennis en vaardigheden aan de MCH aids van de gezondheidsposten is de continuïteit van het project geborgd.

Het project wordt op gemeenschapsniveau geïmplementeerd door Suffian Badara en de projectcoordinator Mahmud Bangura in samenwerking met dr. Jayah, de Districts Medical Officer en Acting Medical superintendent van Kambia Hospital en de Village Development Committees. Dibiyya Development Project heeft deze methode reeds eerder in voorgaande projecten gehanteerd. De methode is direct en efficiënt met korte beslislijnen, hetgeen zeer succesvol is gebleken. Iedere dorpsgemeenschap zal volledig aansprakelijk zijn voor de invoering van de ontwikkelingstrajecten. De begunstigden van dit project zullen actief worden betrokken in de besluitvorming, waarbij een grote rol voor vrouwen is weggelegd.

Planning:

De planning van het project is als volgt:

Juni 2010 – december 2010:           werving van fondsen.
December 2010                               beslissing GO, NO GO
Januari 2011-februari 2011:           start opleidingen/trainingen
april 2011:                                      evaluatie en afronding project